Yurt İçi Turizm Türkiye Gezi Rehberi
Afyonkarahisar Taşhan tarihi dokusunu günümüze taşıyan en önemli ticari yapılardan biri dir, şehrin kalbinde, Umurbey Mahallesi’ndeki tarihî Yemeniciler Çarşısı içinde yer almaktadır. Hoca Üveys Hanı olarak da bilinen bu görkemli yapı, 17. yüzyılın ortalarından beri şehrin ekonomik ve sosyal hayatına tanıklık etmektedir.
Tarihî ve Mimari Özellikleri
Han, Kadı Abdullah Efendi tarafından, bölgede önemli bir zanaat kolu olan yemenici (ayakkabıcı) esnafının katkılarıyla inşa ettirilmiştir. Kareye yakın bir plana sahip olan han, iki katlı olarak tasarlanmış ve sağlam bir kargir (taş) yapı olarak inşa edilmiştir.
Yapı Malzemesi ve Dış Cephe: Ana inşaat malzemesi moloz taş olup, taş sıralarının arasına tuğla dizileri yerleştirilerek hem estetik bir görünüm hem de yapısal sağlamlık sağlanmıştır. Düzgün kesme taş ise kapı sövelerinde, alınlıklarda, pencere çerçevelerinde ve ikinci kat kemer ayaklarında dikkat çekici bir işçilikle kullanılmıştır. Yapının dış cephesindeki en karakteristik özelliklerden biri, tuğladan yapılmış kemer kaburgalarında, tonoz geçişlerinde ve saçaklarda görülen kirpi saçak adı verilen çıkmalardır.
Giriş ve Kat Planı: Hanın ana girişi, güney köşede yer alan büyük kemerli ve çift kanatlı bir kapıdır. Tonozlu bu giriş holünün her iki yanında, muhtemelen hanla ilgili işlerin yürütüldüğü camekanlı küçük odacıklar bulunur. Yapının merkezinde, odaların açıldığı üstü açık bir avlu yer alır. Katlar arasındaki geçiş, batı yönündeki taş ve ahşap basamaklı merdivenlerle sağlanmıştır.
Revaklar ve Odalar: İkinci katta, dört yöne bakan ve tuğla kaburgalı sivri kemerlere sahip bir revak (sütunlu galeri) bulunur. Üst kat odaları bu revaklara açılmaktadır. Odaların pencereleri küçük ve kare formludur. Yapının güneydoğusunda küçük dükkânlar, güneybatı ve kuzeybatı yönlerinde ise bitişik dükkânlar eklenerek han, çarşı dokusuna tamamen entegre edilmiştir. Zaman içinde birinci katın güney duvarındaki orta kemer, üçgen alınlıklı çift kapı ile kapatılmış ve bu alınlıkların arasına yuvarlak bir pencere yerleştirilmiştir.
Restorasyon ve Günümüzdeki İşlevi
Taşhan Afyonkarahisar , Kütahya Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından titizlikle yürütülen kapsamlı bir restorasyon sürecinden geçmiş ve 2018 yılı Mart ayında yeniden kültür ve turizm hizmetine açılmıştır. Restorasyon sayesinde orijinal dokusu korunarak gelecek nesillere aktarılan Taşhan, artık Afyonkarahisar’ın önemli bir kültür ve sanat merkezi olarak hizmet vermektedir.
İçinde geleneksel el sanatları atölyeleri, yerel ürün satış noktaları ve kafeler bulunan han, hem yerli halkın buluşma noktası hem de şehri ziyaret eden turistlerin tarihi atmosferi soluyabileceği, otantik bir mekân olarak şehrin çekim merkezlerinden biri haline gelmiştir. Taşhan, yüzyıllar öncesinin ticari ruhunu, günümüzün sosyal ve kültürel dinamikleriyle birleştiren canlı bir tarih anıtıdır.
